De verkoop van elektrische auto’s groeit al geruime tijd en overheden zetten daardoor steeds verder in op de elektrificatie van het wagenpark. Dit betekent tegelijkertijd dat het aantal accupakketten dat uiteindelijk afgedankt of vervangen wordt, sterk zal toenemen. Waar de discussies rondom elektrische auto’s eerder veelal gingen over actieradius, laadpalen en belastingvoordelen, schuift het debat langzaam op naar een volgende fase; wat gebeurt er met de batterij als deze niet langer geschikt is voor gebruik in een auto?

Accupakketten als waardevolle producten zien

De batterij van een elektrische auto zit boordevol zeldzame grondstoffen zoals lithium, koper, kobalt en nikkel. De winning van deze grondstoffen vindt veelal plaats in arme landen, zoals Congo, waar de arbeidsomstandigheden slecht zijn en de impact op het milieu enorm is. Mede hierdoor is het belangrijk om accupakketten als waardevolle producten te zien en te proberen om ze zo lang mogelijk in omloop te hebben. Voor deze batterijen betekent dat recycling namelijk niet de eerste keuze is. Zolang een batterij nog veilig functioneert en voldoende capaciteit heeft, kan deze worden ingezet voor een zogeheten Second life-principe.

Een tweede kans

Een onderneming die veel bezig is met dit Second life-principe is het Nederlandse Accu’t. Zij laten zien dat veel batterijen nog jarenlang kunnen worden ingezet voor toepassingen waarbij de batterij minder zwaar wordt belast dan in een auto. “Momenteel worden onze batterijsystemen ingezet voor verschillende applicaties, bijvoorbeeld als stroomvoorziening bij een bouwlocatie of als backup bij een sportcomplex. Daarmee krijgt een batterij die voor een elektrische auto niet meer optimaal functioneert, een functie waarbij de resterende capaciteit alsnog wordt benut”, vertelt mede-oprichter en directeur Bas van den Brenk. “We vinden het wel erg belangrijk dat we alleen batterijen gebruiken die niet meer gebruikt kunnen worden in een elektrische auto, ofwel een First life-toepassing. Dat zou natuurlijk onzinnig zijn”, vervolgt Van den Brenk.

Accu’t: State of Health

Accu’t heeft direct contact met verschillende autofabrikanten voor de aanschaf van gebruikte accupakketten, waaronder Mercedes-Benz. Een belangrijke factor hierbij is de zogeheten State of Health (SoH), een maatstaaf voor de algemene conditie van de batterij. “Een batterij met een SoH van 70% is aan de lage kant voor gebruik in de automotive sector en gaat vanaf dat punt inleveren op bijvoorbeeld de actieradius. Een lagere SoH is voor ons niet echt een probleem zolang het maar bekend en helder gedocumenteerd is. Daarnaast kijken we of het accupakket niet betrokken is geweest bij een (zwaar) ongeluk en dat de mechanische integriteit kan worden gewaarborgd”, legt Van den Brenk uit.

Geen eeuwig leven

Een belangrijke vraag bij een Second life-toepassing is hoe lang een gebruikte batterij nog van dienst kan zijn. Daar is volgens Bas geen kant-en-klaar antwoord op te geven: “Niemand weet dit echt omdat het afhankelijk is van een hoop verschillende factoren en voorspellingen hierover zijn niet altijd betrouwbaar. Een batterij wordt immers anders belast wanneer deze uit een auto wordt gehaald en voor een stationaire toepassing wordt ingezet. In een elektrisch voertuig moet een batterij onder verschillende omstandigheden veel vermogen kunnen leveren, terwijl een tweede toepassing minder zwaar kan zijn”.

De vraag over wat er met gebruikte accupakketten moet gebeuren draait niet alleen om het hergebruik ervan. Onder meer de Nederlandse overheid zet namelijk sterk in op het recyclen van versleten batterijen. Het recyclingproces is momenteel erg gericht op het terugwinnen van aluminium, koper, nikkel en kobalt. In de huidige markt zijn veel EV’s voorzien van een NMC-batterij. Het verwerken van dit type batterij is niet zonder risico’s gezien het explosie- en brandgevaar dat deze accu met zich meebrengt. Dit maakt het recyclen erg arbeidsintensief en daardoor kostbaar. Ook is op dit moment de vraag naar gerecyclede grondstoffen groter dan het aanbod vanuit de industrie. Een groot nadeel hiervan is dat EV-batterijen direct worden aangeboden voor recycling in plaats van elders te worden hergebruikt.

Blik op de toekomst

De ontwikkeling van Second life-batterijen staat mede daardoor nog relatief aan het begin. “Recyclen moet je natuurlijk altijd, maar het is natuurlijk hartstikke mooi als we een hoop batterijen voor dat hele proces eerst nog voor andere doeleinden kunnen gebruiken”, vertelt Van den Brenk. Vanuit de industrie klinkt ook steeds meer de roep om een structuur op te zetten die zowel hergebruik als recycling ondersteunt. Uit onderzoek van de TU Delft blijkt dat de recyclingcapaciteit de komende jaren zal toenemen, maar zal achterblijven bij de toekomstige vraag. Tegelijkertijd zal het aandeel hergebruik afnemen doordat batterijen door verplichte recyclingquota niet kunnen worden ingezet voor een tweede leven.

In de komende jaren zal duidelijk worden welke route versleten batterijen na hun eerste toepassing zullen afleggen. Direct recyclen zorgt voor terugwinning van zeldzame grondstoffen terwijl hergebruik vaak nog prima mogelijk is en de levensduur van een batterij kan verlengen. De uitdaging ligt in het vinden van de juiste balans tussen deze mogelijkheden. Naarmate het aantal batterijen in de toekomst toeneemt, zal niet alleen de recyclingcapaciteit moeten meegroeien, maar moet tegelijkertijd worden gekeken welke batterijen nog van dienst kunnen zijn voor een Second life-toepassing.

Door: Mack Delleman